İşe iade davası; iş sözleşmesi feshedilen işçinin, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iadesi istemiyle açtığı bir dava türüdür. Bu dava, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18, 20 ve 21. maddelerine dayanmaktadır.

Mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin işe iadesine hükmedilir. Kararda ayrıca, işçinin süresinde başvurmasına rağmen işverence işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken en az 4, en çok 8 aylık ücret tutarındaki “iş güvencesi (işe başlatmama) tazminatı” ile kararın kesinleşmesine kadar boşta geçen süre için en çok 4 aya kadar olan ücret ve diğer hakların ödenmesi gerektiği tespit edilmektedir.

1. İşe İade Davası Açma Şartları (İş Güvencesi Kapsamı)  Nelerdir?

Yürürlükteki İş Kanunu ile Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında, bir işçinin işe iade davası açabilmesi ve iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmesi için şu koşulların birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir

• İşçi Sayısı: İş yerinde 30 veya daha fazla işçi çalışıyor olmalıdır.
• Kıdem: İş sözleşmesi feshedilen işçinin en az 6 aylık kıdemi bulunmalıdır.
• Sözleşme Türü: İşçi, belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışıyor olmalıdır.
• İşveren Vekili Statüsü: İşçi, 4857 sayılı Kanun’un 18/son maddesinde tanımlanan nitelikte (işletmenin bütününü sevk ve idare eden, işçiyi işe alma ve çıkarma yetkisi bulunan) işveren vekili konumunda olmamalıdır.
• Dava Açma Süreci ve Usulü Nasıldır?

İşe iade davası açma prosedürü şu aşamalardan oluşmaktadır:

• Zorunlu Arabuluculuk Başvurusu: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca; iş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece resen dikkate alınır.
• Dava Açma Süresi: Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.
• Yetkili Merci: Dava, yetkili İş Mahkemelerinde görülür.
• İspat Yükü: Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir.
• Yargılama Usulü: Dava, seri muhakeme usulüne göre yürütülür.
• Avukat Yardımına İhtiyaç Var mı?

İşe iade davası açmak için avukat tutmak avukat ile temsil zorunlu değildir. Ancak yapılması gereken prosedürün karmaşık ve hak kaybına sebep olabilecek boyutu nedeniyle bir avukatla temsil edilme hak kaybına uğramanızı engeller.  

5. İşe iadeye karar verilmesi halinde neler yapılmalıdır.

• İşe Başlatma Süreci: Mahkemece işe iade kararı verilmesi tek başına yeterli değildir. Kararın kesinleşmesinden itibaren işçinin 10 iş günü içinde işverene başvurması zorunludur. İşveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmakla yükümlüdür; başlatmazsa tazminat ödeme yükümlülüğü doğar.
• Tebligatın Önemi: Dava açma süresinin (veya arabulucuya başvuru süresinin) başlangıcında fesih bildiriminin tebliğ tarihi esas alınır. Tebliğden imtina edilmesi durumunda tutanaklar dikkate alınır.
• Dava Süresince İşe Başlatma: Dava devam ederken işverenin işçiyi işe başlatması, feshin geçersizliğinin işveren tarafından kabul edildiği anlamına gelebilir ve bu durumda boşta geçen süre ücretine hükmedilebilir.

Sonuç

İş davaları, çalışanların ve işverenlerin haklarını koruyan önemli bir yasal mekanizmadır. Hangi dava türünün size uygun olduğunu bilmek, süreci hızlandırır ve başarı şansınızı artırır. Unutmayın, her davanın detayları farklıdır ve uzman desteği almak her zaman avantaj sağlar.